|
Click pdf for Dr.Levi Sap Nei Thang Exclusive Interview
Burmese Version>> Published:30.5.2010, 19:00pm (CET)
 Kan Chin mi tamtak pawl cun miphun kan duhdawt, miphun hrang kan tuan, kan tang, kan buai rero kan ti theu. Asinan, a tamsawn cu a thu men lawng hi si in kan tong mi cu thli ah a cem theh tam sawn. Practical rori ih tuantu cu Pi Levi Sap Nei Thang hi kan hmuh thei mi umsun pakhat a si kan ti thei ding. A tanglam ah CW nih exclusive interview kan tuah mi hi rak siar ve aw….
Chinworld: :Mi tampi in na hnatuan mi an hmuh tikah an lo upat zet. A hleice in nang hi Chin mi hrang lawng hman silo, Kawlram pumpi hrang. Cumi lawng hman silo Haiti ram tiang na rak bawm tum ih global commitment or “a true lover of humankind working at all level” tin an lo hmu theu. Nangmah le nangmah teh ziangtin define na tuah aw duh?
Levi Sapte: :Kei cu Jesuh Khrih dungthluntu tin ka hmu awaw, Jesuh cu miphun tinkim duhdawttu a si vekin, kei khal miphun tinkim duhdawtnak thinlung ka co ve a si ding.
Chinworld: :Chin mi pawl hi mah hnam le peng lawng zoh duh mi narrow minded nei kan tam zet. Asinan, nang cu “We are one in Chin” timi lungput neiin na tuah rero, na tuan rero mi hi example tha zet tin kan lo hmu. Nangmah teh in Chin mi pumkhat kan si thei nak ding hrang na inspire mi ziang a si?
Levi Sapte: :Kei cu Chin State ah ka suak nan, Chin State ah ka thanglian lo. Curuangah Paletwa, Matupi, Kanpelet, Mindat tivek Thlanglam Laitlang lam hi ka rak thei dah lo. Ka theih sunte cu Falam, Hakha, Tedim an rak si.
Chin mi hi a ram afarah tuk ruangah maw siding, hnam le miphun ngaih awlo in kan buai tuk. Pathian zumtu kan ti aw nan, kan ngaih aw lo. Hakha peng a thanso ding len peng dangin an hek, Falam peng a thanso ding len peng dangin an hek ve lala. Cutin Chinram sungih khua pakhat hman a thangso thei lo.
Curuangah ka thinlungah ziangtin Hakha, Falam, Tedim, Mindat, Matupi, Paletwa, Kanpelet kan zaten hmun khatah hna kan tuan tlang thei ding timi hi ka ruat. Cutikah ka duhthusam cu Pathian in a kim ter, Cozah lam khal Pathian in a hmangih Laitlang ka feh thei. Thlanglam Laitlang le Saklam Laitlang ah ka tlawng thluh.
Cutin Hakha khua ka tlawng hmaisa bik tum ah ka fanute in mual in liam san. Sinan, ka fanu a thih pek rori ah ramdangih um Hakha pawlin in do ciamco ih, huatnak ca in kuat, zahmawh tong tiang an hmang, sinan Pathian duhdawtnak le lungrualnak ding zoh in ka fanu a thih nak thla thum sungah Hakha khua ah lamzin tuah dingin ka feh sal lala tikah mipi tampi an mang a bang. Hakha khuami hrekkhat ih in sim dan vek a silen, Falam khua ah uico cu lut seh Hakha mi cu lut hlah seh tin an ti ual, tucu Falam mi in kan harsat nak in ra bawm tin aipuang ten in sim. Kei cu Hakha le Falam thuanthu zianghman ka thei cia loih, Laimi zaten hrang duhsaknak nei ih hnatuan duhtu lawng ka si. Thuanthu a thei cia pawl cun, ziang tin si Falam mi in Hakha khua hrangah thil tha a ra tuah timi hi mi thinlung a lak zet.
 Mai miphun duhsak tuk ruangah ka feh lai ah Fanu neihsun ih mual liam san can hmanah hnem aw sawn lo ih, ramdang ih um Laimi hrekkhat hnen in huatnak email le hnihsuak sai nak email kuat ka tawng ko nan, ngai thiam nak thawn, ram le miphun rualrem nak ding ruat in Hakha ka feh sal cu ka ruat sal tikah Pathian ka sungah a um tin ka thei aw. Milai thazang men in tuah thei mi a si lo. Hakha khuanu khuapa le Hakha peng sungih umtu pawl cu mi tha te an si. Mi duhdawt dan an thiam zet.
Falam mi Falam khua hmanih um dah loin, Thlanglam laitlang unau pawl a ra vehvei timi hi, duhdawtnak a hnget ter sin. Paisa pek awk le thilri pek aw hi a thupi ko nan, duhdawtnak an hmuh thei hi a thupi bik. Laimi hi pumkhat kan si zia kan theih aw fiang ngah in ka thei. Keimah khal, Thlanglam laitlang ka thei dah lo nan, keimah rori ka va hmu tikah unau pumkhat kan si zia ka thei bet ve.
Tedim khua ka tlawng khalah awpai emem in Tedim tong in ka tongih mipi a ra khawm tu pawl an lungawi tukih ka aw pai hnihsan in kan nuam aw ngaingai. Mizo biakinn ka feh khalah mizo tong ka hmangih, mizo tong ka thiamnak in a daih nawn lo len, mizo tong a cem ka tiih, kan hni hluahhlo a si ko. Curuangah ka hrangah cun Tedim, Hakha, Mindat tivek thleidan ding ka hmu lo.
Chinworld: :Na hnatuan nakah Chin mi tampi in an lo bawm ve. An lo lungawi pi ve tin kan thei. Cuvekin Chin mi sung ihsin na hnatuan nakah negative campaign vek nawn in a lo thlawp lo (duhlo) tu tla an um tin kan thei. Cumi pawl parah ziangtin na response duh?
Levi Sapte: :Hakha ka tlawn hmaisabik ihsin ramdang ih um pawl hnenin awkam mawi lo zetzet ka dawng. Ka fanu thih pekte a si fawnih ka tuar a har zet nan, in thei ngaingai lo ruangah si ding tin ka ngui san men. Sinan, tui hnu ka ruat sal tikah ka thin a thi lo ti ka thei. Mai miphun bawm dingin feh laiah, fanute in a thih san lai ah, in hnihsan thei tu cu milai teh an si pei maw tin Pathian duhdawtnak in ngaithiam in ngui san men a silen anmah dik tukah an neih awk ding tin ka ruat, thatnak cuh in, ngui san men khal len mi aa a hlawh thlak zet ve ruangah voi khat cu ka tongsuak zoih ka lungawi zet.
Chinworld: :Chin lawng siloin Burmese pawl tla na bawm rero ih na focus mi le priority bik mi hmunram(place) a um maw?
Levi Sapte: :Leilung pumpi hmun tinkim bawm ding ka tumtah, Kawlram lawng a si lo. Lairam lawng asilo. India, Africa, Haiti, Israel ram tiang tuan vivo ka duh.
Chinworld: :Falam College, Kanpalet College, cun Chin ramah vanzam tumnak ding tuah a tum tiah an lo sim ih, himi hi thungai a si maw? Kawlram acozah hnenah teh na dil sin zo maw? Na dil zo asile Kawl ralkap cozah nih ziangtin an rel?
Levi Sapte: :College hrang khal ka dil zo. India-Myanmar border trade ong thei dingin tawlrel ta awla, education cu cumi thluh ah inti. Sumdawn nak lamzin a ong awk thluh hnu ah Laimi pawl an nun a nuam deuh ding. Laimi pawl ei in nei ding le nunnuam ding lamzin tuah ta aw inti. Sinan cumi rualrual ah education hrang a tultul cu tuah phah vivo ding a siko. Cozah pi in College pakhat a din ding khalah kum 3 project tivek timtuah a tul. Vanzam tumnak ding hmun a um tin in sim nan, voi khat hman ka zoh hrih lo, rel ngaingai a um hrih lo.
Chinworld: :Chin ram thansonak hrangih na saduhthah (na vision) ziang a si?
Levi Sapte: :Rel ngaingai a har e. Kei cu hnatuan hnu lawngah thurel duh pawl ka siih, tu hrawng cu mi in thu in sut theu ruangah hnatuan hlanah thu ka rel theu.
Chinworld: :Thenkhat nih tuikum 2010 Burma ram election ah MP a cuh men thei tiah an lo rel ih, Party din ih MP cuh na tum maw...?
Levi Sapte: :Laimi cu titi kan paih tukih, an duhthusam an rel asi ding tin ka zum. Mi in in zoh sang zet ih ka lungawi. Thu ngai te cun, kei cu mi aa te ka si. Pathian ka tihzah ruangah Pathian ih khaisan ka co men mi si. Election tivek hi ka thiam nak in a thei ban lo.
Chinworld: :Chin mi pawl tlang tong kan neih thei nak ding hrang tuan ding tumtahnak na nei maw.., hmalaknak teh na nei zo maw…?
Levi Sapte: :Nei lo. Thlanglam Laitlang tong tla cu ka thei thiam lo lawlaw. Kawltong ih kan biak awk a tul. Tlangtong pakhat kan hmang ding tin mi va nor theih a si lo.
Chinworld: :Tulai fang ramsung ramleng ih na hnatuan mi, na khual tlawn nak thuhla pawl theih kan duh ih in sim thei pei maw…?
Levi Sapte: :Kawlram sungih kan hnatuan rero mi cu (1) Irrawaddy ah Tlawnginn pa 10 sak ding kan nei lai. (2) Laitlang ah thinkung kan phun thok rero zo. (3) Kawlram le India border trade hrangah thuhla kan tawlrel rero.
Tui kum sung kan family khual tlawn dan ding cu:
June – Haiti
July – Myanmar & Asia ram, le Ecuador
September – Israel & Middle East, Myanmar
October – Europe
November – India
Chinworld: :I Love Myanmar foundation in ziangti vekin hmailam canah hnatuan peh vivo/hmalak vivo nan tum?
Levi Sapte: :A thok ihsin ziang kan tuah ding tin planning nei ciamco kan si lo. Pathian ih lam hruai dandan in a mah ten thu le hla a feh vivo men mi si. Hmai lamah ziang kan tuah ding timi hmalak ciamco khal a um lemlo. “i Love Myanmar” timi a hming te hi mipi thinlung a lak zetih mai ram le miphun duhdawt ding timi mi tampi thinlung ah cii a tuh mi te hi ka lung a kim tuk zo ko.
Chinworld: :Kawlram ralkap pawl thawn hna nan tuan tlang nakah harsatnak a um maw..?
Levi Sapte: :Mai Laimi lak hmanah hnatuan a har zet cu Kawl ralkap lakih hnatuan cu a har tuk fam teh. Cozah sung khalah keimah in tantu le in hua tu an um ve. Christian a si ruangah letkhan lo ding titiang thu an relih, ka family duhdawt zettu upa pakhat in in sim sal. Sinan tu ah, ka confident le Pathian hnenih zumnak ka neih hi a sang vivo ih, zo hman ka tih nawn lo.
Chinworld: :Chin ram education upgrade tuah na tum tiah kan rak thei ih, ziang mi bik upgrade tuah na tum, ziangti vekin?
Levi Sapte: :A tlawnginn pi khal tha deuh in sak thluh thei seh la, Saya le Sayama lakkha khal tam deuh in pe bet thei seh la, thlawngta pawl hrangah Computer center, mirang missionary tivek mirang tong fulltime ih zirhtu tivek um thei sehla tin duh thu ka sam fam teh maw.
Chinworld: :Chinworld siartu pawl hnenah thucah duhmi na nei asile…?
Levi Sapte: :In rundamtu Pathian kan duhdawt a thuk sinsin tikah, mai ram le miphun duhdawt dan kan thiam sinsin ding.
Chinworld: :Hizat tikcucan in pek thei ruangah kan lungawi zet.
Levi Sapte: :Thinsau ten hizat can saupi in hngak ih ka lungawi ve.
Chinworld Team | 