2. Na insungsang nu, nan fanau hmin pawl le an tlawngkainak teh?
Ka insungsang nu cu kanmai khaw mi, Sen Hno Kai a si. Fate unau li (pa 2 le nu 2) kan nei. Salai Lal Siang Awng (B.Th., B.Sc, MTh zirlai), Mai Ngun Za Mawi, Mai Hniang Cer Sin Par (BA final veve) le Salai Ni Lan Uk (Matrict) an si.
3. Na tlawng rak kai dah zo nak le a tui na zir rero lai mi pawl theih kan duh.
Ai, kei cu cozah tlawngkainak lamah cun rel tlak ka si lo, Tlauhmun ah Middle tlawng tiang lawng simaw ka rak kai man. Bible tlawng lamah ka rak feh mai. 1978 kum ihsin Tahan ah Diploma course ka rak zir thawk. Kum 5 zikte Kawhhran kilkhawi hna (Pastor) kan tuan hnuah Aizawl-ah B.Th ka zir peh. 1995 ihsin Trinity Theological College, Singapore ah kum hnih le a hrek M.Th ka zir. Tu hi ThD (Doctor of Theology) course zirin Hong Kong ah 2004 ihsin ka um; 2007 June ih theh thei dingin ka zuam hnohno lai.
4. Kan calai thansonak dingih hma na rak lak dah zo nak pawl in sim thei ke maw?
A tirah cun kan calai thangso seh tiin calai lam hi ka rak kathawtpi ban lem lo. Keimah te kan ca hi ka rak ngaina hrimhrim men. Tahan ih kan tlawngkai lai-ah Rihli Au-Aw, Hruaitu tivek cu mi tlawmngai pawlin an rak suah ih ka rak sunsak zet. FBA hminin TLEUNAK (cahmai 25 fang?) ti mi mekazin an suah ih ka rak ngaina tuk lawmmam. Kan khua ihsin cui mekazin a suak ti ka theih thaisun rori-ah a langin (peng 13x2=26) Falam ta ka vung lei paih pan lo maw. Falam fehnak a tlak lo tiah in dawn pang ding ti ka phan ruangah mekazin lei dingih feh ka si thu hi zohman ka rak sim ngam dah lo. Tulawngah a si hi ka phuanawk ruairi. FBA suah thotho THANG TSIN mekazin khal ka rak sunsak, tuini tiang ka hmuh remcan le ka lei in ka siar lai ko. Kan Lai ca ih suah mi cu zo-ih suah mi a si khal le ka siar thluh lo hmanah an hmel hmuh vivo tal cu ka tum.
1990 hrawng hmanah calai lamih cangvaihnak ngaingai ka nei hrih lo. Lusei tongih tuah mi, calai seminar tivekah ka rak tel theu. Kan tongih neih ve duhnak a sosang deuhdeuh. Culaiah, Presbyterian Kawhhran sungih Laimi Thansonak Pawlkom (LTP) in calai seminar an run tuah thei thlang ih cuisin ka kat aw vivo a si bik. Kawhhranin sumpai tum sakin ETCP hminin calai seminar, consultation le fellowship a phunphun nei dingin rualpi dang thawn kan rak tawlrel theu. Kawhhran dangdangih hnatuanpi pawl thawn unauawknak a hring ih phunhnih phun thumin kan hlawk phahin ka thei.
Cuitlunah, FCCLS lam thawi tuan tlangnak tikcu tha a hung her lala. Kan Kawhhran (Presbyterian) sungih Lai tong hmang pawl hnenah FCCLS thawi calai le Sunday School lam tiang tuan tlang dingih tan rak latu lakah ka tel theu. FCCLS thawn nasa zetin kan tuan tlang. Cun, Falam Bible remthattu lakah tel ve dingin in rak duhsak ih thatho zetin ka tel. Falam Bible, Thukam Thar Simfiangnak Project khalah I & II Thesalon ngantu dingih ruat ka si.
5. Ziangtik kumin cabu na rak ngan thok? Na cabu ngan zo mi pawl in sim thei pei maw?
Tahan Bible tlawng ka kai laiah Lusei tongih ngan mi Siangpahrang Khualbuk ti mi (Krismas Thuanthu) ka rak let dah. Cu mi cu cyclostyle in FCCLS in bu 250 hrawng a suah. 1986 ah kan Kawhhran (Falam Synod)-in Beirual thupi ngan in fial ih thla khat sung zir ding ka ngan. Aizawl ih tlawng ka kai laiah “The Total Woman” ti mi sungta tawkfang nawn ka rak let. Tahan ka thlen hnuah ka bet sal ih Chin Synod in 1999 kumah Nupi Thathum ti hmin bunin kawpi 1000 a suah. 2000 kumah upa Sunday School zir dingah I & IIThesalon Hrilhfiah ka ngan. FCCLS sungtel kawhhran hmuahhmuahin kan zir ding tiah in ti ruangah Chin Synod in kawpi 1000 a suah.
2001 kumah FCCLS sungtel kawhhran zate zir dingin Kristian Thurin Zirnak ti mi ngan in fial. Bible tlawngta pawlih tul mi a rak si ngelcel ih tu cun khui hmanah lei ding a um nawn lo. A neta bik, Samaria Nunaucu Lusei tawng sirhsan phahin “A Samaritan Woman” ti mi ta, kanmai siar nuam ding tawk fang ten ka ngan. Kawpi 250 lawng suah a si ruangah thla 2-3 sungah a cem lohli. Tu hi ka zirlai zir phahin Nupi Thathum ka revise ih a karlakah FCCLS ih fial mi Falam-English Grammar le I & II Thesalon CakuatSimfiangnak (revise) ka ngan phahphah. Cahran tete (article) hi Falam le Lusei tongin ka ngan tam bik ih a zate cun 50 lenglo a si ve. Mirang tawngih ka ngan mi cu Ireland, Australia, Singapore le Hong Kong in an suah hai. Ka cabu ngan mi lakah hrilhfiah bu an lei cak lo bik. Thu ngai nuam deuh kan ngaina ti a lang zet.
6. Kum 2006 hrangah Falam Pawlpi, Yangon in Calai lamih laksawng an lo pek mi parah ziangtin ruahnak a lo neihter.?
Ka thinlungah thu dangdang ka ruat. Pakhatnak, hivek lawmman pipi ngah ve dingih ka rak ruahawk ban dah lo ruangah ka hrangah a sunlawi dan a dang cuang. Ka phu lo, ka ngahin ka thei bik. Pathian ruang rori-ah a si ti ka thinglung thukin ka pawm. Pathian hnenah ka lung a awi. A pahnihnakah, hivek lawman tuahnak cang a thiamtu Falam Pawlpi, Yangon parah ka lung a awi. Lawmman ngahtu ka si ruangah si loin, hitivek hi thazang kan pekawknak tha zet a si ti’n ka hmu. An thu ruah thiamnak parah FPY upa pawl ka lawm hai. A neta bikah, thil dang zianghman thathnemnak ka neih lo khal le kan calai a thanso theinak dingah cun ka theitawp suahih zuam sinsin dingin thazang i pe tlukin ka ruataw.
7. Kan calai thansonak dingah santhar mino pawlin ziangti vekih kan tuan tlang asile kan calai ngan daan ah lungrualnak kan nei thei ding tiah na zum?
Kan cangan danah hin za-ah za (100%) bangaw theh ding cun zohman beisei-aw lo lawlaw sehla kan dam sawn ding. Nupi pasal hman hi kan duh dan a bangrep theh lamlam lo pi; cui bangrep lo veve cu kanmah le kanmah kan duhawk ruangah kan rel rem vivo a si bik. Calai duhdawtu ngaingai cun ziangvekih ngan mi khal an ngaina thotho ding ti ka zum. Kan kiang nai zetih um, calai lamih thangso emem Lusei pawl khal hi an ca ngan dan a bangaw theh lamlam lo. Thimnakah, a hrekhin sorkar, a hrekin sawrkar; a hrekin a tlun khuhte maw, a pheite maw ret an duh laiah a hrekin zianghman ret lo lawlaw an duh. Buainakah an hmang lem lo. Missionary pawlih ngan dan le tui an ngan dan cu nasa zetin a thlau-aw zo. An rem rero lai ko ding.
Annih hnakih hnam picang, Mirang pawl hman bangawk lonak an nei ko; anmai ngan nganin an ngan huahho ih an siar sakaw duahdo men mawle. Cuticun Mirang ca cu khawvel huap banin a thangso a si hi. Calai hi “o” le “aw” si hmang kan ti pang ding ti ka phang deuh. ‘o’ pohpoh hua, ‘aw’ pohpoh hua tivek cu hnampi thinlung pu loin hnam tenau thinlung, ruahnak bite kan pu a bang. Kan ca ah ‘o’ le ‘aw’ hnakih thupi sawn zir ding a tam tuk lai.
Hi mi khal hi a hnukpi (a sinak ngaingai maw, a aw-suah) kan kaih ngah loah cun ca kan ngan taktak tikah kan rawi celcel thotho ti a fiang zet. A thupi bikih ka hmuh mi cu –calai hi a ti-he-he zawng si loin a calai tu hi ngaina in, thu tha hla tha kan theih mi cu ngan suak sawn sehla, kan calai a thangso sawn ding. Manhlap lo phawt sehla, khua a rei tikah ngan dan fumfe a suak tengteng ding. Kawl le vai (Mirang) ca hman simaw thiam le thiam loih kan lei rero, mai Lai tong tete cu ngaina thotho sehla a hahdam bik ke cu. Calai ruangih dokalhawk le simsiatawk boruak thianghlim lo kiansan ding hin Chinworld.info pawlin hmai hruai thei nungna ti ka duh zet.
8. Kan tong rori ih ngan mi cabu thatha tamsin kan neih theinak dingah ziangti vekih tan lak tlang/bawmawk kan tul? Kan mipi pawlin casiar an zuam sinsin theinak dingah ziangvek ca pawl tam zet kan suah le a tha pei?
Calai hi mi bulpak thil a si lo, tan tlan rori a tulin ka hmu. A ngantu, a siartu le a suahtu kan um a tul lo thei lo. Cabu tampi suak ding cun cu pawl an tan tlan a tul hrimhrim. Cutlukih ca siar ngaina kan si hrih lo ruangah, thu tak ngulngo kan suah laiah phuahcawp thuanthu, mu nei, thu tha le thu fim pai thuanthu phuahcawp (fiction/novel) hi kan tulin ka hmu. Fimvarnak thlen thei cartoon tivek tla hi color thawn suah thei sehla cu nauhak ihsi thawkin kan tleirawl tete pawlin ca an siar phah tuk ding nan famteh maw!
Hi mi dingah hin kanmahte kan phuah lohli thei lole tawng dangih ngan mi hi leh rero ding a si. Cabu leh hi mi hrekkhatin nautat zikzikin kan rel theu. Cuti zawngin kei cun ka ruat lem lo, German pawlih ngan mi cabu thatha hi Mirang pawlin an let ih an thehdarh surso mai; Mirang pawl ngan mi hi China pawlin an let ve. Kanmai ram rori hmanah Kawl pawlin zamrang zetin Mirang ta an let, ziangtlukin Kawl calai a thangso! Boruak lakih el-awk tam hnakin ngan tam hi cabu neih tamnak a si bik lo ding maw ka ti men.
9. Cabu na rak suah nakah ziangvek harsatnak pawl na rak tong dah? Tui kan dihmun hi ziangtin na hmu?
Kan tongih cabu tete ka buaipi sungah harsatnak ngaingai ka tawng lem lo. Kan ram dinhmun izirin secondhand type writer in sitawng cahnah uk hruihri nawn parah, ribbon dum tuk loin ka type theu ih pakhatte a sual pang le a zatei sut sal a tul theu. Khua a hlum si, zaptu (fan) a um si lo, culaiah kawngsang le tho mitthawi-in mi an bawm tum ve theu si. Mai tlin tawkah Kawhhran, sungkhat khawpi vantlang pawihai le mai sungkaw thil tul a rak tam si, ngaihtuahnak ding zuahzo ih thu ruah a har theu. Lung a fim riahri thei lo ih cucu har ka ti zet.
Cun, tu hi kan cangvaih dan zohin thu ka ruat hruphro theu. Ziangziang maw tansan hawlih cabu le mekazin lei duh lo thawm kan thei phahphah ko. Ziang hmuahhmuah hi calai (a hleice in ‘o’ le ‘aw’) ah kan lutter ding ih calai duh ti vek siin tumsuk nakah kan hmang pang ding ti hi a phanum zet. Cung Khuanu-in cu em cu in siang lo hram sehla. Calai thu relkhawm asile mai hmuh le ruah dan cu thin thiangten relkhawm sehla a tawk mai in ka thei. Beirual cabu ka ngan tumah kan kawhhran pastor (kum upa lam)-in “a Cerhmun tawng tuk” tiah in faksel. Kan khaw tawng hleice deuhdeuh (Kimah, rawl ii, tvp.) hi hrialin hman tlangpi deuh hawl hi ka tum phah ringring. Ka calai mit kautertu pakhat si-in ka thei, ka lung a awi zet.
10. Chinworld.info ihsin kan calai thansoter a duhtu/a siartu pawl hmuahhmuah hnenih na thucah duh mi...?
Chin tong le calai cu miphun pakhat tong le calai a si zo ruangah a thansonak ding le a siatralnak ding cu kan zate kut sungah a um. Tu hi kan calai duhdawtu taktak le zingzawitu pawl ruangah kan thangharh fangin ka hmu. A luzim kan thleng zo hmang maw tiin ‘hiti lo cun, khati lo cun’ tivekih kan ti vukvo a cu hrih lo, ti ding khal a si lo; kan hawl tlang vialvo ding ih a tha le mawi a suak vivo lai ding. Curuangah a si calai hi ‘a nung in a cangvai’ an rak ti theunak. Zawi suah mi khal, ziangvekih an ngan khal le kan calai a si hnuhnu siar sehla, kan ngan tikah kanmai duh danin ngan mai sehla; khua a rung rei tikah thil tha sawn a lang leh tuk pam ding.
Culaiah a tha le rem sawn hmu thiam dingih totlan le relkhawm hi uar sehla. Calai fakselnak ti mi khal hi kan thansonak ding karbak pawimawh zet a si ti’n ka hmu. Calai lamih hnam pitling pawl ti dan khal a si ko. Hivekih fakselnak tuah thei ding hin thu taw, thu lu rak hliakhlai paih mi si khal a tul; pawngpa sawiselawk men a si lamlam lo. Fakselnak karlakah calai cu hnget zetin a thangso theu kel.
11. Nangmah lo contact duhtu pawl hrangah na address..
Lal Tin Hre
Lutheran Theological Seminary
50 To Fung Shan Road
Shatin, NT., Hong Kong
lthrekai@yahoo.com
12. Na tikcu can sunglawi zet in rak pek thei ruangah kan lung a awi.
Kei khal in duhsaknak a si ti’n ka pawm ih ka lung a awi ngaingai. Nan website ah hitluk hmun ram kaupi in luahter ruangah ka lung a awi sinsin.
