Interview with
Steven Rualthankhum Sunthang
Managing Director of MyanmarAcademy of Management & Technology (MAMT)
Published 8.4.2011 at 00:01am (CET)
<< Burmese Version
Kum zabi 21 cu Globalization san le fimnak san a si ruangah fimthiamnak lam tulsamnak, quality lam cotuahnak a sang tuk zo. Cui tulsamnak pawl cu Burma ramsung um tlawngta mino pawlin, Burma ramsung rori ah international level ih an zirsuak thei nak dingin timi tumtahnak thawn Myanmar Academy of Management & Technology (MAMT) a ra din suak. Cui MAMT timi rak dintu cu Chin miphun Steven Rualthankhum Sunthang a si. Burma ram sungih Chin tlawngta mino pawl le Burma ram mi pawl hrang thuhla ziangkim an ngah theinak dingah tiin Steven Rualthankhum cu Chin World Media (www.chinworld.info) in thusuhnak kan rak tuah.
Steven Rualthankhum hi Falam – Rih zin karlak ih um Tibual khua suak a si. A tu fang Yangon khawpi sung Sanchaung vengih um Pu Khuang Lian Thang + Pi Mang Tlem tei fapa siin, I Love Myanmar Foundation hotu Dr.Levi Sap Nei Thang ih naupa a si.
Chinworld: :Na innsang nu leh na family thutla mallai tla in sim thei kem?
Steven R: :Ka innsang nu hmin cu Susan a si. Fate pa 2 kan nei. Sophia (kum 11) le Syrus (kum 6) an si. Sophia cu phun 6 a kai laiih, ca a thiamthei zet ruangah zarh khat ah nikhatUniversity an kaiter lawng siloin nikhat cu Leadership Training an kaiter thotho. A manlo theizet. An unau in an tlawng in student counsellors ah an rak hril ih, an class ah discipline cengvongtu an si. Kan sung in Perth, Australia ah kan um.
Chinworld: :Fimthiamnak lam ih na zir mi leh na thehsuak mi pawl tla theih kan duh?
Steven R: :A zir ih ka zir suakmi fimthiamnak pawl cu :
BA (English, YGN), Diploma in Marketing Management, Diploma in Computer Applications, CPL (Singapore & Australia), ATPL (UK), Diploma of Electrotechnology Engineering (TAFE), MBA (Aviation Mgt, MU) le Cert IV TAE (ACT) tla an si. Leitlun ih a tumbik HR organization a si mi Society for Human Resource Management ah le Australian Institute of Management ah Professional Membership sinak in pe ve.
Chinworld: :Pilot pakhat na si tin tla kan lo thei ih, cumi thawn pehpar awk in hna na rak tuan mi thuhla pawl in sim thei pei maw?
Steven R: :1996 kum ihsin Singapore Airlines ah Pilot ka rak tuan. September 11, 2001 kum ih the World Trade Centre misual pawl in vanzam thawn an pahcim laiah, thli lakah ka zam rero. Ka duhzetmi vanzam tla thil siatsuahnak ih an hman sian cu poi ka ti ngaingai. 2004 kum ihsin Pilot pawl zirh theitu si dingin vanzam thawn pehpar awmi Master degree ka rak zir bet. Cutin Consultant ka tuan thok.
Chinworld: :MAMT dintu na si tin kan lothei. Ziang tikah nan rak din? Hivek Company din ding ah ziang tin na ruat ngah?
Steven R: :Myanmar Academy of Management & Technology (MAMT) cu Kawlram sungih Foreign Investment Company pakhat si dingin Pathian lamhruainak in ka dinsuak thei. 2009 ihsin International Business Centre, Yangon ah Cathianghlim Forum ka rak tuah theu ih, Yangon ka feh caan ah Company pawl le Kawlram tlawngta pawl ih tulmi tete in rak sut theu. Kawlram ah thiam ko ih zirh-awknak tlawng a um lemlo tikah, an zirmi kha hnatuannak ah an hmang thei ngaingai lo. A remdandan ih ti culci ih tuan cio a si ih kan mipi le ram thangso ding vekin kan thangso thei lo mi ka ruah theu tikah systematic zetih strategy tuahthiamdan, management thiamnak, Technology thar pawl ka zirh len a tha ding tiin Australia ih Education Department ka va relpi ih, cutin Australia Foreign Minister ih siannak vekin Kawlram sungah MAMT ka din thoknak a si.
Chinworld: :MAMT Company tuanvo neitu pawl ih thuhla in sim thei pei maw?
Steven R: :MAMT Company ahhin Board of Directors & Management Team tiin kan um ih kan nupa in Directors kan siih keimah in Managing Director tuanvo ka la. Ka taunpi pawl cu miphun dang deuh hlir an siih Laimi pawlih theihmi cu an um tuk lo men ding.
Chinworld: :MAMT ih tumtahnak pawl tla theih kan duh ngai ngai…
Steven R: :MAMT in a thupibik ih tumtahmi pathum (3) a nei.
(1) Fimthiamnak a zirbet duhtu Kawlram mino pawl le tlawngta pawl ramsung ramleng ih world class fimthiamnak an zir theinak dingah
(2) Hnatuan a duhtu pawl le hna a tuan rero tu pawl systematic ih hnatuan an thiam theinak dingah
(3) Company neitu pawl le Businessmen (Laimi ih sumdawng kan timi si lo in) pawl leadership vision thatei’ an neih theinak dingah
Kan vision cu: “delivering dreams to reality” (na lungthlitum thungai ah kan canter ding) ti a si.
Chinworld: :MAMT thawn pehparin tlawngta paziat Australia ah an va kai thei zo?
Steven R: :MAMT in Australia cozah college ih zirhmi syllabus pawl Yangon ah kan zirh. Australia ram ih Certified Examiner ka si vekin MAMT ah Diploma qualifications ka pe cih thei. Cumi Diploma cu USA ahcun Associate Degree tiih an kawhmi thawn an bang aw nawn. Diploma course kan thok pek lawng a si lai ih, an duh asilen Australia ah tlawng an pehbet vivo thei.
Chinworld: :Australia ram ih University paziat thawn pehtlaih nak nan nei? Cumi University hmin pawl in sim thei pei maw?
Steven R: :Kan zirhmi course hi cozah tlawng (TAFE) course a si vekin, world-wide recognized mi a si. Australia ih Public University a zaten (38 Universities) ah kai bet theih a si. University 5 thawn cun Credit Transfer Arrangement kan nei ih Bachelor Degree 2nd year in an kai thok thei. Cumi University pawl cu: University of Western Australia, Murdoch University, Curtin University, Edith Cowan University le Notre Dame University tla an si.
Chinworld: :Entrance phi thei dingin ramsungah tlawng teh nan tuah maw?
Steven R: :MAMT ih Australian Diploma course kai thei ding cun English thiam nawn a tul ih English thiam deuh pawl cu MAMT ah direct entry an ngah. A tlasam deuh pawl hrangah Pre-Course English Class khal kan nei thotho. Computer khal a hawng lawng ihsin internet connetion a ngah thei tiang component hmuahhmuah installations & set up khal kan zirh tel.
Chinworld: :Nan tlawng cu khuitawk hrawngah a si ta? Saza pawl thutla mallai in sim thei pei maw?
Steven R: :MAMT office cu Pansodan Office Tower, Pansodan Street ah kan ong. Saya pawl cu ramdang ih Master degree ngah lawnglawng an si.
Chinworld: :A tu fang nan pek rero mi course pawl tla theih kan duh zet. Course Fee hiteh ziang tin a si?
Steven R: :A hmaisabik ah Diploma of Business Administration course in kan thok. Ziangah himi in ka thok tilen, Business Administration course ahhin Employability Skills timi universal hnatuan thiamnak fimnak a tel thluh. Tlawng a kai peh duh pawl hrang khalah, an duhduhmi specialize field an peh vivo thei. Diploma of Project Management, Finance, IT, Engineering pawl khal kan zirh thei.
Diploma course fee cu Ks. Ting 40 asiih, a hmaisabik batch ra kaitu pawl cu ting 10 discount kan tuahsak ih ting 30 lawng an pek a tul. High School thehzo pawl hrangah Unit 17 zir a tul ih thla 11 a rei ding. Engineering course cu thla 18 lai a rei.
Chinworld: :Fimthiamnak lam pakhat lawng maw nan bawm? A dang teh tuah mi nan nei maw?
Steven R: :Tu hmaisabik ahcun Fimthiamnak a si bik ko. An fimthiamnak hman theih a si hnu len tuah ding tampi a ra suak vivo lai ding.
Chinworld: :Kawlram hrangah a dang na bawm rero mi, na tuan rero mi pawl tla theih kan duh zet.
Steven R: :Kan Kawlram in mifim mithiam tampi a tlasam. Kan tlasam tikhal hruaitu upa pawl in an thei ih thuthangca khalah “Ramsung, ramleng mithiam pawl kan tul” tiin an ngan ringring. Asinan, rinsan aw ngam lo in an tih-aw thluh ih a tuahtu ngaingai an um tuk lo. 2015 kum ah ASEAN – Australia-New Zealand Free Trade Agreement effective a si thlang dingih, Kawlram ah Management & IT thiam tampi kan tul ding. Tu hi timtuah-awknak caan thabik a si tiah ka zum. Human Resource & Economic policy thatei’ kan neih a tul. Cozah advice pe thei dingin zirsang hnatuan nei upa pawl thawn tuan rero mi pawl cu ka nei ko.
Chinworld: :Kawlram leh laimi hrangah na sunmang hi ziang a si?
Steven R: :Kan Kawlram dinhmun ah zinglam ni tharte a suah niarno rero thlang. Yangon khawsung ih pumcawm-awknak a phunphun hnatuan pawl thusuhnak (survey) ka neih vivo tikih ka hmuhtonmi cu buai celcel paih an um nawn lo. Ei in khop neih an duhbik. Leitlun boruak a herawkdan vek a si ahcun China le India hi leitlun pursum leilawnnak ih hotu lam a reihlanah an si cing ding a zum um. Kawlram cu cumi ram hnih lakih ummi a siih, China le India bel liam (a fuanmi) hman in khop ko in a ei theih ding tiah ka zum. Kawlram ih sumdawnnak Daan le Duun (Custom Acts & laws) pawl hi ramdang thawn kan tahkhin ahcun a neem (relax) ngaingai ih mi tuah hlan (Early Entry Strategy) tuahtheitu pawl hrangah hlawknak tampi a um thei ding.
Laimi pawl hi duhnungum zet miphun kan sinan, a ziangtik ihsin simaw, phiat-lan le a lak ih thil ngah kan duh ciamco ih thilpoizet a si tiah ka ruat. Laimi pawl lakih an uarmi cu a tong ih tong mentu si lo in a tak ih tuahtu si a thupi an ti ka thei theu. Cutin kei cun ka ruat lemlo. Laimi hrangah thuruattu kan um a tul (Concept development), cumi concept cu a relthiamtu (Visualization/Design) thiam kan um a tul, cumi design cu a tuahthiamtu (implementation) khal kan um a tul. Cumi stage zaten mipakhat lawngih tuah thei dingmi a si lem lo. Thu kan hlawm khawmawk (information sharing) kan neih ringring a tul tiah ka ruat. Miphun dang pawl an fimtuk zo. Debate cu a tha ko nan, hmailam norpi theihlomi thu-elawknak ih caan cem men ding cu caan a pamhmai tuk tiah ka zum.
Laimi sumdawng milian kan neih tam tlukin Company registration tuah kan maltuk hi cu a poi deuh. Company office nei ih hnatuan mino pakhatte Yangon ah kan nei ih kum khat ih a sum lut hi US $ thawng za lenglo a si tin lo sim sehla, a zumlo nan um men ding nan a hmanmi a si. Sumzin kan neilopi titu tampi ka tong dah. Sumzin haidaih aw zet ih neicia an um ve lemlo. Hai-awk a tul.
Laimi tampi US, Australia le ram dangdang ah ti vunvoi kan um laiah ek-inn neilo ih vok dawi phahphah ih tonak hmun Falam le Rih lakah khua tam nawn an um rero thlang. Ziang kan tuah ding?
Chinworld: :Chin World rak leng tu pawl hnenah ziang thu na cah duh?
Steven R: :In liamsan zotu Pu Tai Kheng ih tongkam ka uarzetmi a um; “Fim uhlaw! Fim uhlaw! Fim hi a ol lo ee, keimah hman ka fim ngaingai thei hrih lo.” ti a si.
Chinworld: :Man lo cingin can in pek nak parah lungawinak tampi kan nei.
Steven R: :Ka lungawi zet. Nan man len kan website tla ra leng phah uhla; www.mamtyangon.com, www.missionmyanmar.com & www.fimnak.com
(By B.A (Thang), Salai)